Cattery DaCeMeWi's choice   

Start

 Genetica

Vererving vachtkleur.

Het onderwerp genetica is heel moeilijk en wanneer je het denkt te snappen is het weer heel moeilijk uit te leggen.

Ik ga een beginstukje beschrijven, maar deze informatie is dus niet volledig.

Iedere kat heeft meerdere chromosomen paren. Op deze chromosomen liggen de genen, het erfelijke materiaal ook wel DNA genoemd.

Je hebt dominante en recessieve genen. Zoals het woord al Dominant al doet vermoeden overheersen dominante genen de recessieve genen.
Het recessieve gen komt alleen tot uiting als deze homozygoot is ( = dit betekent, dat er twee zijn )

Elk chromosomen-paar wordt samengesteld ( "geërfd" ) uit één chromosoom van moeder en één uit vader, zo heeft het kitten twee chromosomen, dus weer één paar.

Één chromosoom van deze paren bepaald het geslacht:
*Een X chromosoom is  "vrouwelijk".
*Een Y chromosoom is  "mannelijk".

Een vrouwtje is altijd "XX" = twee vrouwelijke chromosomen.
Een vrouwtje kan dus alleen de X doorgeven aan het nageslacht.

Een mannetje heeft een "X en een Y" chromosoom , dus XY één vrouwelijk en één mannelijk chromosoom.
Een mannetje kan dus zowel de X als de Y doorgeven aan het nageslacht.

Samen met het chromosoom van de moeder ( altijd X ) wordt dit dus: XX = vrouwelijk of XY = mannelijk

Het is dus altijd de vader die het geslacht bepaald.

De moeder daarentegen bepaald de kleur van de KATER KITTENS.
En hier ontstaan nog al eens wat misverstanden.
Wanneer men dit zo leest zouden alle kater kittens dus op moeder lijken,  waar het de kleur betreft.
Soms is dit ook zo, maar laten we even beginnen bij het begin.

Genetische Basis Kleuren :

De genetische basis kleuren van de kat zijn zwart en rood.
Deze pure basis kleuren dragen alle katten genetisch gezien bij zich.
Iedere kat bezit minimaal één basis kleur, dus rood of zwart en maximaal twee basis kleuren, zwart en rood.

DIT LAATSTE GELD ALLEEN VOOR DE POEZEN, KATERS HEBBEN ALTIJD MAAR ÉÉN KLEUR.

XX is dus een poes = twee kleuren.
XY is dus een kater = één kleur : op het Y chromosoom bevindt zich dus geen kleur.

Als de kater dus zijn kleurloze Y chromosoom doorgeeft, wordt het dus een katerkitten, maar bepaald moederpoes de kleur.

Dit wil niet altijd zeggen dat het kater kitten de zelfde kleur krijgt als moeder poes, tenslotte bezit moeder twee kleuren.

Zoals hierboven  uitgelegd, hebben katers maar één kleur gen : alléén op de X.
Dit heeft als gevolg, dat je dus eigenlijk nooit een rood/zwarte kater zal zien, ook wel schildpad of lapjes kat genoemd.

Ik zeg "eigenlijk" nooit, omdat het héél soms voorkomt, we spreken dan van een genetische afwijking.

De kater heeft dan een chromosoom te veel  ( "XXY") en is altijd steriel . Ook kan er 't verschijnsel optreden dat "chimerisme" genoemd wordt.

Twee klompjes cellen smelten dan in een heel vroeg stadium embryonaal samen. Deze twee klompjes zouden normaal gesproken twee kittens worden,

maar door de vroege samensmelting wordt er maar één kitten geboren met DNA van beide embryo's.

Deze kater is wel vruchtbaar en hij kan in bepaalde delen van zijn lichaam dus verschillend DNA hebben.

 

 

Verdunning en mutatie van genen.

Eerder hebben we al genoemd, dat de basis kleuren rood en zwart zijn, hier gaan we nu iets dieper op in.


De vacht kleur van katten ontstaat door pigment korreltjes.
Deze worden Melaninen genoemd, er zijn twee soorten Melaninen,

1. Eumelaninen zorgen voor het zwarte pigment ( zwarte basis kleur )
2. Phaeomelaninen zorgen voor de rode vachtkleur ( rode basis kleur)


Alle voorkomende kleuren van de kat zijn afkomstig van deze kleuren.

Kleurverdunning.

Verdunning treedt op wanneer er minder pigmentkorreltjes aanwezig zijn, waardoor de intensiteit van de vachtkleur verminderd.

Zodra er een kleine mutatie optreedt kan zwart,  b.v bruin of cinnamon ( =kaneel kleur ) worden. Bij rood is dit vaak minder te zien. De kleur wordt lichter, maar blijft rood.
Al deze mutatie kleuren zijn dus afgeleid van zwart of rood en noemen we
Recessief.

Deze eigenschappen (recessieve) die dus invloed hebben op de basiskleuren zijn in tegenstelling tot de basiskleuren zelf niet geslacht verbonden. .
Deze eigenschappen kunnen zowel door de katers of de poezen worden doorgegeven.

Een gen met een
Dominante eigenschap voor kleur is altijd visueel zichtbaar in de kat.
Een gen met een
Recessieve eigenschap voor kleur is alleen zichtbaar, wanneer deze Homozygoot is ( = dit betekent, dat er twee van zijn ).

De kat moet dus op beide chromosomen-paren ( zowel van de kater als van de poes ) het recessieve gen bezitten om het zichtbaar te maken.

Een recessieve kleur eigenschap kan genetisch wel aanwezig zijn, maar niet zichtbaar zijn. In dat geval bezit de kat maar één maal de recessieve en één maal de dominante eigenschap.
Je ziet het dan niet,  maar het kan wel doorgegeven worden naar de volgende generatie( of dit gebeurt, weet alleen moeder natuur ;) )

 

Onderstaand schema verteld wat Dominant is en wat Recessief :

 

 

DOMINANT

 RECESSIEF

beharing

kort haar

lang haar

normaal haar

haarloos

normaal haar

gekruld haar van Devon en Cornish Rex

draadhaar

normaal haar

gekruld haar van Selkirk rex

normaal haar

kleuren

effen/solid kleuren

Pointed  kleuren

onverdunde kleur

verdunde kleur

zwart

blauw

zwart

chocolate

rood

creme

chocolate

lilac

chocolate

cinnamon

cinnamon

fawn

witte aftekening

effen/solid gekleurd

wit

alle andere kleuren

alle andere kleuren

albino wit

patronen & aftekening

tabby

effen/solid gekleurd

ticked tabby

andere tabbies

gestreept of gevlekt tabby

gemarmerd tabby

zilverwitte ondervacht

effen/solid vacht

overige kenmerken

gevouwen of gekrulde oren

staande oren

korte poten

normale poten

staartloos of korte staart van Karel Bobtail of  Manx

normale staart

normale staart

korte staart van bv Bobtail